پرولاکتین و اختلال نعوظ، آیا پرولاکتین بالا باعث ناتوانی جنسی مردان می شود؟

شاید شما هم نام هورمون پرولاکتین را شنیده باشید. البته این هورمون اغلب با شیردهی زنان مرتبط است، به طوریکه سطح این هورمون در زنانی که شیردهی دارند به جندین برابر میرسد که می تواند یکی از عوامل کاهش میل جنسی زنان در دوران شیردهی باشد. اما پرولاکتین بالا در مردان چه تاثیری دارد ؟ آیا افزایش پرولاکتین در مردان منجر به اختلال نعوظ می شود . آیا بالا بودن پرولاکتین تستوسترون و میل جنسی را کاهش می دهد. در این مقاله تاثیر هورمون پرولاکتین را در زندگی زناشویی در مردان بررسی می کنیم.  

پرولاکتین از غده هیپوفیز ترشح و در مردان باعث تنظیم عملکرد محور هیپوتالاموی-هیپوفیز -بیضه می شود که محور اصلی کنترل تولید مثل و میل جنسی مردان است. افزایش غیر طبیعی هورمون پرولاکتین در خون که به آن هایپرپرولاکتینمی می گویند می تواند به کاهش میل جنسی منجر شود . ارتباط مستقیم بی میلی جنسی مردان با افزایش پرولاکتین قطعی است ولی اینکه به طور مستقیم بالا بودن این هورمون اختلال نعوظ ایجاد کند هنوز به طوز کامل اثبات نشده است. البته در تجربه کلینیکی نشان داده که افزایش سطح پرولاکتین در بیماران منجر به اختلال نعوظ هم می شود. علت این ناتوانی جنسی می تواند به علت چرخه پرتکرار بی میلی جنسی و اختلال رابطه و بدنبال آن اختلال نعوظ عملکردی باشد. اغلب بیماران که در آزمایشات درخواستی سطوح بالای پرولاکتین را نشان می دهند با مشکلات اضطرابی در رابطه پس از یک دوره بی میلی جنسی مراجعه می کنند. 

پرولاکتین چیست و چه نقشی در بدن مرد دارد؟ 

پرولاکتین عمدتا از سلول های لاکتوتروف غده هیپوفیز ترشح می شود. برخلاف بسیاری از هورمون های هیپوفیز ، هورمون پرولاکتین توسط دوپامین مهار می شود . پرولاکتین نقش های متنوعی در بدن مردان دارد و افزایش بیش از حد آن می تواند تعادل هورمونی را کاملا به هم بزند. 

یکی از مهمترین پیامدهای افزایش قابل توجه پرولاکتین ( توجه کنید افزایش قابل توجه ، چون بسیری از بیماران با افزایش اندک پرولاکتین نگران می شوند و تمام مشکلات جنسی خود را به افزایش این هورمون نسبت می دهند.) اختلال در عملکرد محور هیپوتالاموس- هیپوفیز-بیضه است. در این شرایط ترشح گنادوتروپین ها کم شده و باعث کاهش میل جنسی و در برخی موارد اختلال نعوظ می شود. 

آیا پرولاکتین باعث اختلال نعوظ می شود؟

پاسخ این سوال کوتاه است: گاهی بله، اما پرولاکتین بالا علت شایع اختلال نعوظ نیست .

در مردان مبتلا به هیپر پرولاکتینمی ، عموما اختلال عملکرد جنسی دیده می شود ولی در بیمارانی که با اختلال نعوظ مراجعه می کنند پرولاکتین بالا چندان شایع نیست . معمولا در بیمارانی که با اختلالات جنسی مراجعه می کننددرخواست آزمایش می دهیم و در مواردیکه بیمار پرولاکتین بالا دارد کاهش میل جنسی شکایت اصلی و اولیه بیمار است. 

پرولاکتین چطور باعث اختلال نعوظ می شود؟

برای درک این رابطه باید به ارتباط میان پرولاکتین، هیپوتالاموس، هیپوفیز و بیضه توجه کنید. مقادیر بالای پرولاکتین در خون می تواند ترشح GnRH از هیپوتالاموس مختل کند و درنتیجه ترشح هورمون های LH , FSH کم می شود ودر نتیجه تحریک بیضه برای تولید تستوسترون کاهش می یابد و زنجیره زیر ایجاد می شود .

پرولاکتین بالا »»» اختلال محور هورمونی »»» کاهش تستوسترون »»» کاهش میل جنسی »»» احتمال اختلال نعوظ 

البته احتمال وجود مکانیزم های دیگر هم مطرح است ، زیرا پرولاکتین می تواند بر انتقال دهنده های عصبی مرتبط با رفتار جنسی اثر بگذارد و به طور مستقیم باعث اختلال نعوظ بشود. بنابراین رابطه پرولاکتین و اختلال نعوظ محدود به تسنوسترون می تواند نباشد. 

رابطه پرولاکتین بالا و تستوسترون 

مهمترین نکته در برخورد با مردان با پرولاکتین بالا توجه به سزح تستوسترون است و برای این بیماران حتما درخواست آزمایش تستوسترون داده می شود. پرولاکتین بالا محور تولید مثل مردان را سرکوب می کند و منجر به کاهش تستوسترون می شود .این کاهش تستوسترون باعث کاهش میل جنسی و در موارد کمتر اختلال نعوظ می شود. 

البته باید توجه کنید افزایش پرولاکتین همیشه همراه با کاهش تستوسترون نیست . در بعضی از بیماران علیرغم بالا بودن پرولاکتین، سطح تستوسترون طبیعی است و اختلال نعوظ وجود ندارد. به همین دلیل مشاهده یک پرولاکتین بالا نمی تواند به تنهایی باعث شود که اختلال نعوظ را به این هورمون نسبت بدهیم. 

پرولاکتین بالا بیشتر روی نعوظ اثر می گذارد یا روی میل جنسی ؟

نکته مهم این است که ارتباز بین هاپیرپرولاکتینمی و بی میلی جنسی نسبتا قوی است. در مقابل اثر آن بر توانایی . حفط نعوظپیچیده تر و ضعیف تر است . در اغلب موارد که بیماران کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ مراجعه می کنند، یعنی هر دو علامت را دارند و در آزمایش درخواستی پرولاکتین هم بالاست ، با طبیعی شدن پرولاکتین، تمایلات جنسی مرد بر می گردد ولی در بعضی موارد اختلال نعوظ طبیعی نشده و نیازمند درمان های اختصاصی تر است.

چه علائمی ممکن است همراه با پرولاکتین بالا دیده شود؟

معمولا بیماران با شکایاتی نظیر : 

میل جنسی ام کمتر شده و دیگر مثل سابق نیستم 

علاقه ای به رابطه جنسی ندارم و یا علاقه ام کمتر شده است.

نعوظ های صبجگاهی کمتری دارم 

همسرم یا خودم از کیفیت رابطه رضایت نداریم 

توجه کنید که تمام این علایم را نمی توان به یک اثر واحد پرولاکتین منتسب کرد. 

علاوه بر کاهش میل جنسی و اختلال نعوظ ، بیماران با پرولاکتین بالا علائم دیگری دارند که وابسته به شدت هاپرپرولاکتینمی است. این علایم عبارتند از :

اختلال باروری 

کاهش حجم مایع منی 

بزرگ شدن بافت پستان 

ترشج شیر از پستان

کاهش توده عضلانی و تحلیل رفتن عضلات 

کم پشت شدن موهای بدن 

اگر علت افرایش پرولاکتین وجود توده در هیپوفیز باشد علائم ناشی از فشار توده نیز گاها ظاهر می شود ، کثلا سردرد و یا ختلال بینایی در تومورهای بزرگتر .

مهمترین علت افزایش پرولاکتین در مردان چیست ؟

بالا بودن پرولاکتین یک بیماری مستقل نیست و می تواند به دلایل مختلف ایجاد شود که مهمترین دلایل عبارتند از :

پرولاکتینوما

داروها 

بیماری های هیپوتالاموس و هیپوفیز 

بیماری های سیستمیک 

افزایش کاذب یا گذرا 

آیا هر پرولاکتین بالایی را باید درمان کرد؟

خیر، اولین قدم تایید افزایش هورمون پرولاکتین شماست و تصمیم به درمان باید تابع میزان افزایش، علایم بیمار ، داروهای مصرفی و وضعیت تستوسترون و احتمال وجود بیماری هیپوفیز باشد . در راهنمای انجمن جهانی غدد برون ریز ارزیابی علت هاپیرپرولاکتینمی و درمان آن بر اساس علت زمینه ای توصیه شده است. بنابراین اگر پرولاکتین بالا دارید حتما نیاز به شروع درمان برای پایین آوردن آن نیست. 

اگرپرولاکتین بالا باشد، آیا باید MRI هیپوفیز انجام شود؟

واقعیت این است که افزایش مقادیر محدود پرولاکتین در کلینیک نسبتا زیاد دیده می شود ولی فقط در مواردیکی این میزان چند برابر باشد و افزایش آن پیشرونده باشد درخواست MRI هیپوفیز برای بررسی توده مورد نیاز است. بنابراین در صورت شک به تومور هیپوفیز یکی از راههای اصلی تشخیص MRI است.

درمان پرولاکتین بالا و تاثیر آن بر اختلال نعوظ 

درمان باید حتما بعد از بررسی کامل علت افزایش این هورمون صورت بگیرد . در بیماران مبتلا به پرولاکتینوما یا برخی از انواع هیپرپرولاکتینمی از داروهای آنتاگونیست دوپامین استفاده می شود. دو داروی مهم برای درمان این بیماری عبارتند از :

کابرگولین

بروموکریپتین 

هر دو این داروها می توانند پرولاکتین را کاهش داده و وضعیت هورمونی را در بیمار تثبیت کنند. البته در بعضی از بیماران مشاهده می شود که کاهش و تثبیت پرولاکتین به معنای بازگشت به زندگی جنسی نیست . در این بیماران اغلب مشاهده می کنیم که میل جنسی به سرعت بهبود پیدا می کند ولی نعوظ کیفیت سابق را ندارد. معمولا در این بیماران باید به دنبال دلایل دیگر اختلال نعوظ بود.