راهنمای جامع درمان ناباروری : روش ها ، علل و راهکارهای نوین باروری

ناباروری می تواند دلایل مختلفی داشته باشد و با روش های متنوعی درمان شود. عدم باروری یکی از چالش های مهم در یک رابطه زناشویی سالم است که می تواند به کیفیت زندگی آسیب بزند و روابط عاطفی زوج ها را تحت تاثیر قرار بدهد . در حدود 10-15 درصد از زوج ها با درجاتی از ناباروری روبرو هستند . 

خوشبختانه یکی از پیشرفته ترین بخش های پزشکی ، حوزه درمان ناباروری است . تکنولوژی های مدرن و نوین به کمک زوج های نابارور آمده و با روش های تشخیصی و درمانی مدرن مشکل فرزندآوری  را به طور چشمگیری حل کرده است. 

درمان قطعی ناباروری تقریبا برای اکثر زوج ها با استفاده انواع داروها ، جراحی ها و روش های کمک باروری پیشرفته مانند IVFT، ICSI در حال حاضر امکان پذیر است در این مقاله به صورت جامع راهکارهای درمان ناباروری ، روش های تشخیصی و نقش تغذیه و سبک زندگی زا به صورت علمی توضیح می دهیم و اهمیت حمایت های روانشناختی در فرایند درمان نازایی و ناباروری را تشریح می کنیم . 

ناباروری چیست 

ناباروری زمتنی است که یک زوج با وجود داشتن رابطه جنسی مداوم و منظم بدون استفاده از جلوگیری ، پس از 12 ماه تلاش موفق به بارداری نشوند . در زنان بالای 35 سال این زمان 6 ماه است . پس از یک دوره تلاش 12 ماهه برای بارداری ، اگر حاملگی اتفاق نیافتد ، زوج ها باید برای درمان مشکل باروری به مراکز باروری مراجعه کنند .

علل ناباروری در زنان 

مهمترین علت ناباروری در زنان و شایعترین آن اختلال در تخمک گذاری زن است . علل مهم ناباروری زنان عبارتست از : 

• اختلالات تخمک گذاری 
• مشکلات لوله های رحمی 
• مشکلات رحمی 
• آندومتریوز 
• سن و کاهش ذخیره تخمدانی 
• عوامل هورمونی و متابولیک
• عوامل ایمنی و ژنتیکی

 

اختلالات تخمک گذاری معمولا ناشی از سندرم تخمدان پلی کیستیک است ، اختلالات هورمونی نیز می تواند باعث مشکلات تخمک گذاری زنان و عدم باروری شود . عفونت های لگنی باعث انسداد لوله های رحمی شده و مانع از رسیدن اسپرم به تخمک شود . 

مشکلات رحمی مانند ناهنجاری های مادرزادی ، فیبروم ها و پولیپ رحمی ، چسبندگی های داخل رحمی ( سندرم آشرمن ) باعث نازایی زنان می شود. همچنین با افزایش سن بخصوص بالای 35 سال  تعداد و کیفیت تخمدانها بسیار پایین می آید . 

 

علل ناباروری در مردان 

علل ناباروی در مردان ناشی از مشکل در یکی از این سه حوزه است. و روش های تشخیص پاراکلینیکی می توانند به کشف علت عدم باروری مرد کمک کنند. سه دلیل اصلی ناباروری مردان عبارتند از اختلال در تولید اسپرم، اختلال در انتقال اسپرم ، عوامل عمومی و بیماری ها. 

علل کلی ناباروری مردان عبارتند از:

• اختلال در تولید اسپرم 
• اختلال در انتقال اسپرم 
• واریکوسل 
• اختلالات هورمونی 
• عوامل ایمنی 
• عوامل محیطی 
• داروها و بیماری های زمینه ای 

 

شایعترین علت ناباروری در مردانواریکوسل است . در این بیماری ورید های بیضه واریسی می شوند و با گشاد شدن رگها دمای بیضه بالا می رود . با گرم شدن دایمی بیضه ها کیفیت اسپرم کاهش پیدا می کند و در صورت ادامه دار بودن این افزایش دما و عدم درمان قطعی واریکوسل تولید اسپرم می تواند متوقف می شود . 

عوامل مشترک ناباروری 

عواملی وجود دارند که در هر دو جنس می تواند باعث ناباروری شود این عوامل عبارتند از : 

• سبک زندگی 
• سن
• استرس
• بیماری های مزمن

سبک زندگی ناسالم ، مانند مصرف الکل ، دخانیات و عدم تحرک هم در زن و هم در مرد می تواند یکی از علل مشترک ناباروری باشد. استرس و نگرانی ها نیز می تواند باعث عدم رابطه جنسی صحیح شده و منحر به ناباروی زوجین شود . 

روش های تشخیص ناباروری

 با استفاده از روش های تشخیصی ناباروری ، علت اصلی مشکل ناباروری تشخیص داده می شود . 

• آزمایشات هورمونی و خونی 
• سونوگرافی و تصویر برداری 
• آزمایش مایع منی 
• لاپاراسکوپی و سایر روش های پیشرفته

 

این روش های تشخیصی می توانند به طور کامل کمک کنند که پزشک تشخیص دهد مشکل ناباروری مربوط به زن است یا مرد و  درمان را به پیش ببرد. 

روش های درمان ناباروری 

4 روش اصلی در درمان ناباروی زنان و مردان وجود دارد و این 4 روش عبارتند از :

• درمان دارویی 
• درمان جراحی 
• روش های کمک باروری 
• روش های نوین درمان ناباروری 

درمان دارویی ناباروری 

درمان دارویی می تواند اولین اقدام برای درمان عدم باروری باشد . درمان های دارویی ناباروری یکی از کم تهاجمی ترین روش هایی است که برای کمک به بارور شدن زنان و مردان انجام می شود . درمان با داروها بیشتر در مواردی کاربرد دارد که اختلال باروری ناشی از مشکلات هورمونی یا تخمک گذاری در زنان و یا کاهش هورمون های جنسی در مردان باشد . 

درمان دارویی ناباروری زنان 

این داروها معمولا برای تنطیم چرخه قاعدگی استفاده می شوند . این داروها عبارتند از 

• کلومیفن سیترات
• لتروزول
• گونادوتروپین 
• متفورمین 
• بروموکریپتین
• کابرگولین 

 

اغلب این داروها باعث تنظیم چرخه قاعدگی و تحریک تخمک گذاری و تعادل هورمونی در زنان  می شوند 

درمان دارویی ناباروری مردان 

هدف اصلی از درمان دارویی ناباروری در مردان اصلاح وضعیت اسپرم ها از نظر تعداد و کیفیت است . در مواردی اصلاح اختلالات هورمونی مردان نیز با دارودرمانی انجام می شود. داروهای مورد استفاده در مردان عبارتند از ک

• هورمون تراپی 
• کلومیفن 
• لتروزول
• آنتی اکسیدان ها و مکمل ها

در مواردی که اسپرم مردان فقط نیاز به تقویت دارد استفاده از آنتی اکسیدان ها و مکمل ها برای درمان ناباروری تاثیرات قابل توجهی دارند .

درمان جراحی ناباروری 

در مواردی که یک اختلال انسدادی وجود داشته باشد از روش های جراحی درمان ناباروری استفاده می شود . با استفاده از جراحی مسیر حرکت اسپرم و تخمک باز می شود تا امکان برخورد و بارداری به وجود بیاید 

درمان های جراحی برای نازایی زنان 

روش های جراحی نازایی زنان می تواند کم تهاجمی مانند لاپاراسکوپی باشد و یا درمان های جراحی وسیع برای ترمیم آسیب دیگی های باشد. 

لاپاراسکوپی

هیستروسکوپی

جراجی لوله های رحمی 

جراحی تخمدان 

در مواردی که نیاز به اصلاح ناهنجاری های رحمی باشد نیاز به روش های جراحی باروری زنان است .

درمان جراحی ناباروری مردان 

درمان جراحی مردان برای باروری به منظور تسهیل انتقال اسپرم به بیرون است . این درمان ها شامل :

• واریکوسلکتومی
• جراحی امسداد مجاری اسپرم 
• برداشت اسپرم به روش جراحی 

 

در مواردی که اسپرم در مایع منی وجود ندارد روش هایی مانند TESE,TESA,PESA  استفاده می شود که اسپرم مستقیما از بیضه برداشته شده و در IVF استفاده می شود. 

مهمترین مزیت انجام روش های جراحی برای رفع انسداد و یا واریکوسل ، امکان باروری از طریق روش طبیعی است .